Messier 1 – Tinh vân Con Cua

Messier 1 - Tinh vân Con CuaMessier 1 hay còn được biết đến với tên gọi Tinh vân Con Cua, Taurus A hay NGC 1952, là một tàn dư siêu tân tinh đang mở rộng và là một tinh vân gió sao pulsar trong chòm sao Taurus.

Messier 1 nằm ở phía bắc chòm sao Taurus. Với độ sáng biểu kiến là +8,4, ta có thể quan sát được nó qua ống nhòm ở điều kiện quan sát tốt. Độ sáng thực tế của nó gấp 75.000 lần so với Mặt Trời và nằm cách chúng ta 6.500 năm ánh sáng.

Tinh vân Con Cua là tàn dư siêu tân tinh duy nhất được liệt kê trong cuốn danh mục của Messier và là thiên thể nổi tiếng nhất của loại thiên thể này trên bầu trời. Nó là phần còn sót lại của vụ nổ siêu tân tinh SN 1054, sự kiện này được các nhà thiên văn Trung Hoa cổ đại quan sát vào năm 1054.

Messier 1 – Tinh vân Con Cua. Hình ảnh góc rộng này là một trong những hình ảnh lớn nhất được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Hubble của NASA, cho thấy tàn dư của một vụ nổ siêu tân tinh đang trải rộng gần 6 năm ánh sáng và vẫn tiếp tục mở rộng. Những nhà thiên văn học Trung Hoa và Nhật Bản đã quan sát được sự kiện siêu tân tinh tạo nên tinh vân này vào năm 1054. Những sợi khí màu cam là phần còn sót lại của ngôi sao trước khi phát nổ và chủ yếu là hydro. Ngôi sao neutron tự quay quanh trục với tốc độ chóng mặt nằm ở trung tâm của tinh vân này là nguồn phát ra ánh sáng màu trắng làm thắp sáng phần cấu trúc bên trong của tinh vân. Sao neutron giống như ngọn hải đăng, tự quay quanh trục và phát ánh sáng ra xung quanh, sao neutron trong Tinh vân Con Cua quay đến hơn 30 vòng chỉ trong một giây. Ngôi sao neutron này có lõi vô cùng đậm đặc sau sự sụp đổ của ngôi sao trước phát nổ. Hình ảnh: NASA, ESA, J. Hester and A. Loll (Arizona State University).
Messier 1 – Tinh vân Con Cua. Hình ảnh góc rộng này là một trong những hình ảnh lớn nhất được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Hubble của NASA, cho thấy tàn dư của một vụ nổ siêu tân tinh đang trải rộng gần 6 năm ánh sáng và vẫn tiếp tục mở rộng. Những nhà thiên văn học Trung Hoa và Nhật Bản đã quan sát được sự kiện siêu tân tinh tạo nên tinh vân này vào năm 1054. Những sợi khí màu cam là phần còn sót lại của ngôi sao trước khi phát nổ và chủ yếu là hydro. Ngôi sao neutron tự quay quanh trục với tốc độ chóng mặt nằm ở trung tâm của tinh vân này là nguồn phát ra ánh sáng màu trắng làm thắp sáng phần cấu trúc bên trong của tinh vân. Sao neutron giống như ngọn hải đăng, tự quay quanh trục và phát ánh sáng ra xung quanh, sao neutron trong Tinh vân Con Cua quay đến hơn 30 vòng chỉ trong một giây. Ngôi sao neutron này có lõi vô cùng đậm đặc sau sự sụp đổ của ngôi sao trước phát nổ. Hình ảnh: NASA, ESA, J. Hester and A. Loll (Arizona State University).

Thông tin tổng quát

Messier 1 có đường kính trải rộng khoảng 11 năm ánh sáng (3,4 parsec) và vẫn đang tiếp tục mở rộng với tốc độ khoảng 1.500 km mỗi giây. Tàn dư siêu tân tinh này chứa Pulsar Con Cua, là một sao neutron tự quay cực nhanh với 30,2 vòng quay chỉ trong một giây.

Ngôi sao xung này được định danh là PSR 0531+21, là pulsar trẻ nhất từng được quan sát. Nó phát ra bức xạ trong cả bước sóng ánh sáng quang học, sóng vô tuyến, tia cực tím, tia X và tia gamma.

Là một nguồn phát sóng vô tuyến, M1 cũng được định danh là Taurus A và 3C 114. Nó được xác định là một nguồn phát sóng vô tuyến mạnh mẽ vào năm 1949. Sự phát ra tia X từ nó cũng được xác định vào năm 1963 và nguồn tia X này được đặt tên là Taurus X-1. M1 cũng là nguồn phát tia X và tia gamma liên tục mà mạnh mẽ nhất trên bầu trời, với mức năng lượng ước tính trên 30 kiloelectron volts (keV).

Tinh vân Con Cua là một phần của Cánh tay Perseus thuộc thiên hà Ngân Hà của chúng ta. Chỉ có ba siêu tân tinh khác được tìm thấy trong Ngân Hà sau siêu tân tinh SN 1054 này.

Vụ nổ trong quá khứ tạo ra một lớp vỏ lớn bằng các sợi khí, chúng vẫn đang tiếp tục phình rộng theo thời gian và cuối cùng sẽ phân tán đều và hòa tan mất vào không gian xung quanh.

Kính Viễn vọng Không gian Hubble chụp ảnh Tinh vân Con Cua cho thấy cận cảnh những sợi khí trong tinh vân này. Hình ảnh: NASA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA).
Kính Viễn vọng Không gian Hubble chụp ảnh Tinh vân Con Cua cho thấy cận cảnh những sợi khí trong tinh vân này. Hình ảnh: NASA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA).

Những sợi này chứa khí bị ion hóa, chúng làm bừng sáng lên tinh vân này. Các electron được tìm thấy trong các phân tử khí nơi đây di chuyển với tốc độ gần bằng vận tốc ánh sáng, phát ra bức xạ synchrotron, khiến tinh vân cũng có thể quan sát thấy được qua bước sóng vô tuyến.

Các sợi khi của Tinh vân Con Cua là những gì còn sót lại từ ngôi sao trước khi phát nổ, chúng chủ yếu gồm khí hydro và heli bị ion hóa, cùng một số nguyên tố khác như oxy, carbon, sắt, nito, lưu huỳnh và neon. Nhiệt độ của những sợi khí này thường vào khoảng từ 11.000 độ K đến 18.000 độ K.

Lịch sử quan sát

Tinh vân Con Cua được phát hiện bởi nhà thiên văn John Bevis người Anh vào năm 1731. Bevis liệt kê nó vào cuốn atlas bầu trời Uranographia Britannica của ông và hoàn thành tác phẩm này vào năm 1750 nhưng chưa bao giờ công bố nó.

Charles Messier phát hiện ra thiên thể này một cách độc lập vào ngày 28 tháng 8 năm 1758 trong khi đang tìm kiếm một sao chổi sáng. Thiên thể này được Messier liệt kê thành mục thứ nhất trong cuốn danh mục thiên thể của ông vào ngày 12 tháng 9, đây là danh sách những thiên thể giống sao chổi nhưng không phải.

Trong bài viết, ông ghi: “Tinh vân này ở chiếc sừng phía nam của Taurus, nó không chứa ngôi sao nào cả; nó có ánh sáng màu trắng, kéo dài như dạng của ngọn lửa nến, được phát hiện khi tôi đang tìm kiếm sao chổi vào năm 1758.”

Nhà thiên văn Messier lúc đầu cho rằng Tinh vân Con Cua là Sao chổi Halley, vốn được dự đoán sẽ trở lại xuất hiện trên bầu trời Trái Đất vào năm đó, nhưng sau đó ông quan sát thấy nó không di chuyển.

Nhà thiên văn và toán học Alexis Clairaut người Pháp đã dự đoán sự trở lại của Sao chổi Halley vào cuối năm 1758, ông cho biết nó sẽ xuất hiện ở chòm sao Taurus, đó là lý do tại sao Charles Messier tìm kiếm vùng trời này.

Khám phá này cho ông ý tưởng biên soạn một cuốn danh mục các thiên thể mà những nhà quan sát bầu trời khác có thể nhầm lẫn với một sao chổi, vì vẻ ngoài mờ nhạt dễ gây lẫn lộn của chúng.

Trong lần xuất bản đầu tiên của cuốn danh mục của mình, Messier đã ghi công phát hiện Messier 1 là chính ông. John Bevis gửi một lá thư cho Messier vào tháng 6 năm 1771 và sự khám phá của ông cho thiên thể này cuối cùng cũng được công nhận vào nhiều năm sau đó.

Bức tranh vẽ Tinh vân Con Cua trong cuốn “Observations on Some of the Nebulae, Philosophical Transactions” ấn phẩm số 134 (năm 1844) của Hội Hoàng gia Luân Đôn được thực hiện bởi William Parsons, Bá tước Đệ tam xứ Rosse.
Bức tranh vẽ Tinh vân Con Cua trong cuốn “Observations on Some of the Nebulae, Philosophical Transactions” ấn phẩm số 134 (năm 1844) của Hội Hoàng gia Luân Đôn được thực hiện bởi William Parsons, Bá tước Đệ tam xứ Rosse.

M1 được đặt tên là Tinh vân Con Cua bởi William Parsons, vị Bá tước Đệ tam xứ Rosse, vào năm 1844. Vị bá tước và là nhà thiên văn học đã quan sát tinh vân này từ Lâu đài Birr ở Ireland qua chiếc kính thiên văn 36 inch. Ông gọi nó là Tinh vân Con Cua bởi nó trông giống một con cua trong bản vẽ của ông sau khi quan sát.

Ngài bá tước sau đó không thể tìm thấy điểm giống nhau giữa bức tranh ông vẽ ra sau lần quan sát qua kính thiên văn 72 inch vào năm 1848, so với bức tranh trước đó, tức ông không còn thấy nó giống con cua nữa, nhưng tên gọi này vẫn được sử dụng cho đến ngày nay.

Hình ảnh đầu tiên chụp Messier 1 được thực hiện bởi Tiến sĩ Isaac Roberts vào tháng 12 năm 1982 qua một chiếc kính thiên văn 20 inch.

Vị trí trên bầu trời

Messier 1 nằm gần chiếc sừng phía nam của con bò vàng Taurus. Nó nằm về 1 độ hướng tây bắc so với ngôi sao sáng Zeta Tauri. Ngôi sao này có thể tìm thấy dễ dàng qua việc định vị trước ngôi sao Aldebaran, ngôi sao sáng nhất chòm sao Taurus, rồi đi dọc theo chữ V để đến được Zeta Tauri.

Chòm sao Taurus với Messier 1 cùng các thiên thể nổi bật. Đồ họa: Stellarium. Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Chòm sao Taurus với Messier 1 cùng các thiên thể nổi bật. Đồ họa: Stellarium. Chú thích: Ftvh – Vũ trụ trong tầm tay.

Bạn có thể tìm ra ngôi sao Aldebaran bằng cách kẻ một đường thẳng tưởng tượng từ ba ngôi sao thẳng hàng của chòm sao Orion. Ngôi sao Aldebaran màu đỏ cam sẽ xuất hiện đầu tiên khi bạn kéo dài đường thẳng tưởng tượng đó.

Zeta Tauri tạo thành một hình vuông với ba ngôi sao khác mờ nhạt hơn. Tinh vân Con Cua nằm ngay kế cạnh hình vuông này và xuất hiện như là một vệt sáng mờ nhạt khi quan sát qua ống nhòm.

Pulsar của Tinh vân Con Cua với cấp sao biểu kiến 16, chỉ có thể thấy được qua kính thiên văn lớn (từ 20 inch hoặc lớn hơn) trong điều kiện quan sát thật tốt, bầu trời trong không mây và không có sự ô nhiễm ánh sáng.

Những sợi khí và cấu trúc của Tinh vân Con Cua sẽ hiển hiện rõ ràng nếu bạn quan sát qua kính thiên văn 16 inch hoặc lớn hơn, nếu quan sát qua kính thiên văn nhỏ hơn từ 4 inch, bạn chỉ quan sát được một cách sơ sài những chi tiết nổi bật của tàn dư siêu tân tinh này. Đối với thiết bị quan sát nhỏ hơn, M1 trông như một sao chổi không đuôi.

Xem video trên YouTube

Thời gian tốt nhất để quan sát Messier 1 ở bán cầu bắc là vào cuối mùa thu và đầu mùa đông, mà cụ thể là vào tháng 11, tháng 12 và tháng 1.

Pulsar Con Cua

Sao xung Con Cua rộng khoảng từ 28 km đến 30 km, với tốc độ tự quay quá nhanh, nó bắn ra các xung nhìn thấy được qua bước sóng khả kiến, tia X và bức xạ vô tuyến. Đây là một trong những pulsar đầu tiên được phát hiện và cung cấp bằng chứng cho lý thuyết rằng các pulsar được tạo thành từ những vụ nổ siêu tân tinh.

Ngôi sao neutron tự quay cực nhanh, hay còn gọi là pulsar, trong Tinh vân Con Cua (phải) và Pulsar Geminga (trái). Nếu bạn có thể nhìn thấy qua bước sóng tia gamma, bạn sẽ thấy được chúng và chúng sẽ là những thiên thể sáng nhất bầu trời. Các photon của tia gamma có mức năng lượng cao gấp 10.000 lần so với ánh sáng quang học thấy được bằng mắt thường, nhưng nó không đến được chúng ta do bị chặn lại từ bầu khí quyển Trái Đất. Hình ảnh này được chụp bởi Kính thiên văn Tia gamma Mức độ năng lượng cao, hay EGRET, được trang bị trên vệ tinh Đài quan sát Compton của NASA. Hình ảnh: NASA, Compton Gamma Ray Observatory.
Ngôi sao neutron tự quay cực nhanh, hay còn gọi là pulsar, trong Tinh vân Con Cua (phải) và Pulsar Geminga (trái). Nếu bạn có thể nhìn thấy qua bước sóng tia gamma, bạn sẽ thấy được chúng và chúng sẽ là những thiên thể sáng nhất bầu trời. Các photon của tia gamma có mức năng lượng cao gấp 10.000 lần so với ánh sáng quang học thấy được bằng mắt thường, nhưng nó không đến được chúng ta do bị chặn lại từ bầu khí quyển Trái Đất. Hình ảnh này được chụp bởi Kính thiên văn Tia gamma Mức độ năng lượng cao, hay EGRET, được trang bị trên vệ tinh Đài quan sát Compton của NASA. Hình ảnh: NASA, Compton Gamma Ray Observatory.

Ngôi sao xung này của Messier 1 được xác định vào năm 1942 bởi nhà thiên văn Rudolf Minkowski người Mỹ gốc Đức, ông đã khám phá ra rằng nó có ánh sáng ở quang phổ khả kiến rất bất thường. Vào năm 1967, khu vực xung quanh ngôi sao được xác định là một trong những nguồn phát tia gamma sáng nhất trên bầu trời.

Khối lượng của ngôi sao neutron này được cho là vào khoảng từ 1,4 lần đến 2 lần so với khối lượng Mặt Trời.

Sự tồn tại của Pulsar Con Cua được nhà vật lý thiên văn Franco Pacini người Ý tiên đoán lần đầu vào năm 1960 để đặt giả thuyết giải thích về độ sáng của tinh vân. Ngôi sao neutron này được quan sát lần đầu vào năm 1968.

Trong khi tàn dư gắn liền với vụ nổ siêu tân tinh lịch sử, ngôi sao xung này đóng vai trò rất lớn trong việc giúp các nhà thiên văn học hiểu được bản chất của tàn dư siêu tân tinh và cho phép họ kiểm tra các tính chất cơ bản của pulsar, chẳng hạn như độ tuổi, độ sáng thay đổi trong các vòng quay, và thứ tự thay đổi của độ sáng.

Pulsar Con Cua có mã định danh là PSR 0531+21 hay NP0532.

Siêu tân tinh SN 1054

Messier 1 gắn liền với siêu tân tinh SN 1054 được phát hiện từ đầu thế kỷ 11. Năm 1921, nhà thiên văn Carl Otto Lampland người Mỹ nhận thấy sự thay đổi của cấu trúc tinh vân, dẫn đến việc các nhà khoa học kết luận rằng M1 là tàn dư đang mở rộng của siêu tân tinh do các nhà thiên văn Trung Hoa ghi nhận vào ngày 4 tháng 7 năm 1054.

Hình ảnh này được chồng ghép từ dữ liệu quan sát qua Đài quan sát Không gian Herschel và Kính Viễn vọng Không gian Hubble. Hình ảnh kết hợp quan sát của kính Hubble về Tinh vân Con Cua qua bước sóng ánh sáng khả kiến, thu ánh sáng từ ba bộ lọc sáng nhạy cảm với oxy và ion lưu huỳnh để cho ra ánh sáng màu xanh lam; cùng dữ liệu quan sát qua phổ hồng ngoại cho thấy rõ sự phát xạ từ bụi khí và hiển thị ra ánh sáng màu đỏ. Trong lúc đang nghiên cứu về khí bụi trong Tinh vân Con Cua qua hình ảnh của Herschel, một nhóm các nhà thiên văn học đã phát hiện thấy những dải khí phát xạ từ argon hydride, một ion phân tử chứa argon khí. Đây là lần đầu tiên phát hiện ra một hợp chất quý trong không gian. Hình ảnh: ESA/Herschel/PACS/MESS Key Programme Supernova Remnant Team; NASA, ESA and Allison Loll/Jeff Hester (Arizona State University).
Hình ảnh này được chồng ghép từ dữ liệu quan sát qua Đài quan sát Không gian Herschel và Kính Viễn vọng Không gian Hubble. Hình ảnh kết hợp quan sát của kính Hubble về Tinh vân Con Cua qua bước sóng ánh sáng khả kiến, thu ánh sáng từ ba bộ lọc sáng nhạy cảm với oxy và ion lưu huỳnh để cho ra ánh sáng màu xanh lam; cùng dữ liệu quan sát qua phổ hồng ngoại cho thấy rõ sự phát xạ từ bụi khí và hiển thị ra ánh sáng màu đỏ. Trong lúc đang nghiên cứu về khí bụi trong Tinh vân Con Cua qua hình ảnh của Herschel, một nhóm các nhà thiên văn học đã phát hiện thấy những dải khí phát xạ từ argon hydride, một ion phân tử chứa argon khí. Đây là lần đầu tiên phát hiện ra một hợp chất quý trong không gian. Hình ảnh: ESA/Herschel/PACS/MESS Key Programme Supernova Remnant Team; NASA, ESA and Allison Loll/Jeff Hester (Arizona State University).

Các nhà quan sát Trung Hoa ghi lại, đã trông thấy một ngôi sao lạ ở vùng trời gần chiếc sừng nam của Taurus. Dựa trên những bản ghi chép, SN 1054 được nhìn thấy trên bầu trời trong suốt 23 ngày. Qua phân tích từ những ghi chép, siêu tân tinh lúc đó tỏa sáng với độ sáng biểu kiến lên đến -7, tức là có thể nhìn thấy được vào ban ngày.

Vào lúc đạt độ sáng cực đại, nó là thiên thể sáng nhất trên bầu trời chỉ sau Mặt Trời và Mặt Trăng. Sau khi độ sáng giảm dần, nó vẫn tỏa sáng và quan sát được bằng mắt thường vào ban đêm cho đến 653 ngày sau đó. Quan sát về siêu tân tinh này cũng được ghi nhận bởi các nhà thiên văn Ả Rập, Nhật Bản và Mỹ bản địa vào thời gian đó.

Vào đầu những năm 1920, nhà thiên văn Knut Lundmark người Thụy Điển đã chú ý đến sự liên quan của tinh vân này với sự kiện siêu tân tinh lịch sử. Năm 1928, nhà thiên văn học và vũ trụ học Edwin Hubble người Mỹ cũng đề xuất ý kiến tương tự.

Tuy nhiên, vì bản chất của siêu tân tinh vẫn chưa được hiểu rõ vào thời điểm đó nên đề xuất này vẫn nằm trong im lặng suốt nhiều năm. Cho đến khi nhà thiên văn học Nicholas Mayall người Mỹ chứng minh được rằng M1 là phần còn sót lại sau sự kiện SN 1054.

Ngôi sao trước khi phát nổ có thể có khối lượng gấp từ 9 lần đến 11 lần so với khối lượng Mặt Trời. Sự tồn tại của Pulsar Con Cua chỉ ra rằng tinh vân được hình thành từ lõi sụp đổ của siêu tân tinh khi ngôi sao khổng lồ đốt cháy hết nhiên liệu và sụp đổ vào bên trong. SN 1054 có một ngôi sao biến quang là CM Tauri.

Thông tin nhanh

Loại thiên thể: Tinh vân, Tàn dư siêu tân tinh
Tên định danh: Messier 1, M1, Crab Nebula, NGC 1952, Sharpless 244, LBN 833, 3C 144
Chòm sao: Taurus
Xích kinh: 05 giờ 34 phút 31,94 giây
Xích vĩ: +22°00’52,2”
Khoảng cách: 6.500 năm ánh sáng (2 kiloparsec)
Độ sáng biểu kiến: +8,4
Độ sáng tuyệt đối: -3,1
Kích thước biểu kiến: 420″ × 290″ (6×4 phút cung)
Đường kính thực tế: 5,5 năm ánh sáng (1,7 parsec)

Thư viện ảnh

Tinh vân Con Cua được chụp qua các mức năng lượng khác nhau. Chúng bao gồm sóng vô tuyến từ kính VLA, phát xạ hồng ngoại từ Kính Viễn vọng Không gian Spitzer, ánh sáng khả kiến từ Kính Viễn vọng Không gian Hubble, bức xạ cực tím từ Astro-1, tia X mức năng lượng thấp từ Đài quan sát Không gian Chandra và tia X mức năng lượng cao từ HEFT. Trừ hình ảnh chụp bởi HEFT có đường kính góc khoảng 1,5′, tất cả ảnh còn lại rộng 6′. Hình ảnh: NASA, CM Hubert Chen, Fiona A. Harrison, Principal Investigator, Caltech Charles J. Hailey, Columbia Principal, Columbia, Finn E. Christensen, DSRI Principal, DSRI, William W. Craig, Optics Scientist, LLNL, Stephen M. Schindler, Project Manager, Caltech.
Tinh vân Con Cua được chụp qua các mức năng lượng khác nhau. Chúng bao gồm sóng vô tuyến từ kính VLA, phát xạ hồng ngoại từ Kính Viễn vọng Không gian Spitzer, ánh sáng khả kiến từ Kính Viễn vọng Không gian Hubble, bức xạ cực tím từ Astro-1, tia X mức năng lượng thấp từ Đài quan sát Không gian Chandra và tia X mức năng lượng cao từ HEFT. Trừ hình ảnh chụp bởi HEFT có đường kính góc khoảng 1,5′, tất cả ảnh còn lại rộng 6′. Hình ảnh: NASA, CM Hubert Chen, Fiona A. Harrison, Principal Investigator, Caltech Charles J. Hailey, Columbia Principal, Columbia, Finn E. Christensen, DSRI Principal, DSRI, William W. Craig, Optics Scientist, LLNL, Stephen M. Schindler, Project Manager, Caltech.
Tinh vân Con Cua qua ánh sáng khả kiến chụp bởi Đài quan sát Hale qua kính thiên văn quang học vào năm 1959. Hình ảnh: NASA Marshall Space Flight Center (NASA-MSFC).
Tinh vân Con Cua qua ánh sáng khả kiến chụp bởi Đài quan sát Hale qua kính thiên văn quang học vào năm 1959. Hình ảnh: NASA Marshall Space Flight Center (NASA-MSFC).
Hình ảnh Tinh vân Con Cua màu giả này được chụp bởi Đài quan sát Vatican ở núi Graham qua bộ lọc Sloan u', g', và r'. Các sợi khí màu vàng ở rìa ngoài của tinh vân là phần tàn dư của ngôi sao trước khi phát nổ, chúng chủ yếu là khí hydo bị ion hóa, xuất hiện qua bộ lọc u' và r'. Khí bên trong tinh vân được thắp sáng bởi ngôi sao neutron và ánh sáng của nó có thể nhìn thấy qua tất cả bộ lọc sáng. Hình ảnh: Jjstott at wikipedia.org.
Hình ảnh Tinh vân Con Cua màu giả này được chụp bởi Đài quan sát Vatican ở núi Graham qua bộ lọc Sloan u’, g’, và r’. Các sợi khí màu vàng ở rìa ngoài của tinh vân là phần tàn dư của ngôi sao trước khi phát nổ, chúng chủ yếu là khí hydo bị ion hóa, xuất hiện qua bộ lọc u’ và r’. Khí bên trong tinh vân được thắp sáng bởi ngôi sao neutron và ánh sáng của nó có thể nhìn thấy qua tất cả bộ lọc sáng. Hình ảnh: Jjstott at wikipedia.org.
Bên trong Tinh vân Con Cua có một sao neutron tự quay quanh trục rất nhanh, hay còn được gọi là pulsar, làm khu vực này hoạt động mạnh mẽ (trong hình này có thể thấy được là chấm trắng ở trung tâm). Hình ảnh được chụp bởi Đài quan sát Tia X Chandra. Những gợn hình tròn xung quanh nó là sóng xung kích đánh dấu ranh giới phần bao quanh tinh vân và dòng chảy các hạt vật chất và phản vật chất từ pulsar. Các hạt này mang năng lượng di chuyển ra ngoài để thắp sáng phần bên ngoài và tạo nên quầng sáng cho tia X. Những dòng chảy có phương vuông góc với các gợn tròn là các hạt vật chất và phản vật chất được phát ra từ pulsar. Hình ảnh: Chandra X-ray Observatory, Smithsonian Institution, NASA/CXC/SAO/F.Seward et al.
Bên trong Tinh vân Con Cua có một sao neutron tự quay quanh trục rất nhanh, hay còn được gọi là pulsar, làm khu vực này hoạt động mạnh mẽ (trong hình này có thể thấy được là chấm trắng ở trung tâm). Hình ảnh được chụp bởi Đài quan sát Tia X Chandra. Những gợn hình tròn xung quanh nó là sóng xung kích đánh dấu ranh giới phần bao quanh tinh vân và dòng chảy các hạt vật chất và phản vật chất từ pulsar. Các hạt này mang năng lượng di chuyển ra ngoài để thắp sáng phần bên ngoài và tạo nên quầng sáng cho tia X. Những dòng chảy có phương vuông góc với các gợn tròn là các hạt vật chất và phản vật chất được phát ra từ pulsar. Hình ảnh: Chandra X-ray Observatory, Smithsonian Institution, NASA/CXC/SAO/F.Seward et al.
Tinh vân Con Cua được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Spitzer cho thấy cấu trúc phức tạp của thiên thể này qua bước sóng ánh sáng hồng ngoại. Vùng màu lam-trắng là những electron mang năng lượng bị kẹt lại trong từ trường của ngôi sao ở lõi, chúng phát ra bức xạ gọi là bức xạ synchrotron. Vùng màu đỏ là những sợi khí nằm luồn lách trong ngoài tinh vân này. Mặc dù được dự đoán là chứa khí nóng, nhưng bản chất chính xác của nó vẫn là một bí ẩn được các nhà thiên văn tiếp tục khảo sát. Hình ảnh: NASA/JPL-Caltech/R. Gehrz (University of Minnesota).
Tinh vân Con Cua được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Spitzer cho thấy cấu trúc phức tạp của thiên thể này qua bước sóng ánh sáng hồng ngoại. Vùng màu lam-trắng là những electron mang năng lượng bị kẹt lại trong từ trường của ngôi sao ở lõi, chúng phát ra bức xạ gọi là bức xạ synchrotron. Vùng màu đỏ là những sợi khí nằm luồn lách trong ngoài tinh vân này. Mặc dù được dự đoán là chứa khí nóng, nhưng bản chất chính xác của nó vẫn là một bí ẩn được các nhà thiên văn tiếp tục khảo sát. Hình ảnh: NASA/JPL-Caltech/R. Gehrz (University of Minnesota).
Hình ảnh Tinh vân Con Cua được tổng hợp từ dữ liệu quan sát qua tia X (màu xanh) và ánh sáng quang học (màu đỏ). Vùng màu xanh nhỏ hơn vì tia X mang mức năng lượng cao nhanh chóng tỏa đi. Hình ảnh: Ánh sáng khả kiến: NASA/HST/ASU/J. Hester et al; Tia X: NASA/CXC/ASU/J. Hester et al..
Hình ảnh Tinh vân Con Cua được tổng hợp từ dữ liệu quan sát qua tia X (màu xanh) và ánh sáng quang học (màu đỏ). Vùng màu xanh nhỏ hơn vì tia X mang mức năng lượng cao nhanh chóng tỏa đi. Hình ảnh: Ánh sáng khả kiến: NASA/HST/ASU/J. Hester et al; Tia X: NASA/CXC/ASU/J. Hester et al..

Bình luận